نقال عاشق از دردهای آسمانی می گوید ...

  • warning: Declaration of views_handler_argument::options_validate(&$form, &$form_state) should be compatible with views_handler::options_validate($form, &$form_state) in /var/www/vhosts/bastour.ir/httpdocs/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_argument.inc on line 917.
  • warning: Declaration of views_handler_argument::query() should be compatible with views_handler::query($group_by = false) in /var/www/vhosts/bastour.ir/httpdocs/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_argument.inc on line 917.
  • warning: Declaration of views_handler_sort::options_validate(&$form, &$form_state) should be compatible with views_handler::options_validate($form, &$form_state) in /var/www/vhosts/bastour.ir/httpdocs/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_sort.inc on line 165.
  • warning: Declaration of views_handler_sort::options_submit(&$form, &$form_state) should be compatible with views_handler::options_submit($form, &$form_state) in /var/www/vhosts/bastour.ir/httpdocs/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_sort.inc on line 165.
  • warning: Declaration of views_handler_sort::query() should be compatible with views_handler::query($group_by = false) in /var/www/vhosts/bastour.ir/httpdocs/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_sort.inc on line 165.
  • warning: Declaration of views_handler_filter::options_validate(&$form, &$form_state) should be compatible with views_handler::options_validate($form, &$form_state) in /var/www/vhosts/bastour.ir/httpdocs/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter.inc on line 599.
  • warning: Declaration of views_handler_filter::query() should be compatible with views_handler::query($group_by = false) in /var/www/vhosts/bastour.ir/httpdocs/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter.inc on line 599.
  • warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /var/www/vhosts/bastour.ir/httpdocs/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 15.
  • warning: Declaration of views_plugin_argument_validate::options_submit(&$form, &$form_state) should be compatible with views_plugin::options_submit($form, &$form_state) in /var/www/vhosts/bastour.ir/httpdocs/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_argument_validate.inc on line 87.
  • warning: Declaration of views_plugin_argument_validate_taxonomy_term::options_submit($form, &$form_state, &$options) should be compatible with views_plugin_argument_validate::options_submit(&$form, &$form_state) in /var/www/vhosts/bastour.ir/httpdocs/sites/all/modules/views/modules/taxonomy/views_plugin_argument_validate_taxonomy_term.inc on line 165.
گروه فرهنگ و ادب: این شماره سوژه ای تصادفی پیدا کردیم که به هنر فراموش شده ی نقالی و دردلهای یک نقال عاشق می پردازد و بی مناسبت با سالروز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی این حماسه سرای بزرگ ایران زمین نیز نیست. مرشد در این گفتگو به گوشه ایی از دردها و مشکلاتی که در راه اعتلای فرهنگ و هنر ایرانی از طریق نقالی با آن روبه روست پرداخته که ما حصل آن را تقدیم حضورتان می نماییم.

تندر: کلمه بستور به چه معناست؟ این کلمه یک اسم شاهنامه ایی است که متعلق به پسر زریر پهلوان به نام و برادر گشتاسب است که اخبار جنگ ایران و توران را در سراسر کشور منتشر و روایت می کرد.

تندر: برای ما و خوانندگان عزیز نشریه بفرمایید که نقالی چیست؟ داستانهایی را که حکیم ابوالقاسم فردوسی از اساطیر و قهرمانان ملی ایرانی به زبان شعر تنظیم کرده است ما با استفاده از پرده برای مخاطبین روایت می کنیم و این کار در زمانهای گذشته در قهوه خانه ها انجام می شده است که متاسفانه در حال فراموش و پاک شدن از اذهان است.

تندر: چرا تصمیم گرفتید نقال شوید: ببینید با پیدایش رسانه هایی مثل رادیو، تلویزیون یا به طور کلی وسایل و بزار ماشینی دیگر خیلی از هنرها به فراموشی سپرده شده یکی از این هنرها هم همین نقالی است این هنر با پیدایش رسانه ها جایش را به برنامه های بی محتوای دیگری داده و بهتر است بگوئیم که در سایه افزایش برنامه های رادیو و تلویزیون نقالی هم جایگاه خودش را از دست داد و مسئولین فرهنگی هم نسبت به این قضیه بی تفاوت بودند. من نمی خواهم نقاط قوت رسانه های دیگر را زیر سوال ببرم اما باید به سنتها و آداب و آثار گذشتگان خودمان هم احساس تعلق و وظیفه کنیم. بگذارید مثالی بزنم مگر ما نمی توانیم در عرض یک سال صد پل فلزی و شناور روی زاینده رود احداث کنیم و نسبت به پل خواجو یا سی سه پل بی تفاوت باشیم تا خراب شود یا خودمان خرابش کنیم و به جای آن پل آهنی بسازیم هم محکم تر است هم عریض تر اما آن موقع آیا می توان اصالتی برای پل آهنی قایل شد؟ آیا آن وقت دیگر کسی اصفهان را به خاطر داشتن پل های آهنی در جهان می شناسند؟ مسلماٌ که چنین نیست و پل های قدیمی به نوعی شناسنامه اصفهان در جهان هستند این قضیه در مورد نقالی هم صدق می کند و ما نباید با ورود ابزار جدید در زندگی سنتهایمان را فراموش کنیم. ما باید در کنار آنها به اصالتمان اهمیت بیشتری بدهیم، نقالی یکی از عناصر هویتی ماست یکی از ابزار هایی است که زبان فارسی و فرهنگ ما را به دنیا معرفی می کند، به همین دلیل بود من احساس کردم که هنر نقالی در حال نابودیست و از 17 سال پیش اینکار را شروع کرده و خاک اینکار را با افتخار خورده و تا زنده ام خواهم خورد من عاشق خاک ایرانم مثل فردوسی، این خاک هستی و گور و کفن من است.

تندر: شما ایرانی را که عاشقش هستید را چگونه معرفی می کنید؟ آن چیزی که من به آن اعتقاد دارم به عنوان یک نقال این است که ایران یکی از دو نقطه بر جسته بر روی کره زمین است. ایرانیها تنها اقوامی هستند که از بدو شکل گرفتن همیشه یکتا پرست بوده اند و هیچگاه به پرستش چیز دیگری گرایش نداشته اند. کیومرث اولین پادشاه اسطوره ای ایران زمین، سرزمین ایران را موهبتی خدایی می دانسته و کرنش در مقابل خدای را لازم و واجب می دانسته است و به نظر بنده هیج جای دیگر دنیا خاک و آب و مردم ایران را ندارد.

تندر: اساتیدی که شما اینکار را از ایشان آموخته اید نام ببرید؟ من اینکار را به عنوان شاگرد از شخص خاصی نیاموخته ام اما در هنگام اجرای نقالی تعدادی از آنهابوده ام و چیزهایی از آنها یاد گرفته ام، مثل مرشد ترابی، مرشد عباس ضریری که در کودکی چندین بار سهراب کشی ایشان را دیده ام و هنگام اجرای هر برنامه ی ایشان به ید دارم که حداقل دو هزار نفر از برنامه ایشان لذت می بردند. از دیگر مرشدان برنامه های مرشد ایزد خواستی و مرشد سعیدی را هم دیده و از آن استفاده کرده ام.

تندر: مرشد بستور شما گفته اید که برای احیاء نقالی و عشق به ایران و شاهنامه این کار را می کنید آیا در این زمینه شاگردی هم تربیت می کنید؟ خیلی دوست دارم شاگردی داشته باشم و تا جایی هم که می دانم اینکار را تنها من در استان اصفهان انجام می دهم و چند نفر از دوستان دیگر هم که تعدادشان به انگشتان دست نمی رسد در در استان های دیگر، اما متأسفانه جوانان رغبتی در این زمینه از خود نشان نمی دهند و با بسیاری از مسئولان فرهنگی هم که در این زمینه صحبت می کردم تمایلی از آنها نمی دیدم حتی یکی از آنها مرا از این کار منع کرد و گفت تو چیزی را می خواهی نقل کنی که شاگرد هم داشته باشی تا یاد بگیرد و این برای من خیلی گران تمام می شود اما من تا زنده هستم ادامه می دهم.

تندر: متولیان فرهنگی مثل فرهنگ و ارشاد یا میراث فرهنگی حمایتشان از این گونه مشاغل سنتی و فرهنگی چگونه است؟ بنده که 17 سال است بطور حرفه ایی وارد این کار شده ام نه تنها حمایتی ندیده ام بلکه همیشه هم مورد بی مهری قرار گرفته ام. اصلاٌ یعنی از این متولی نماهای فرهنگ، ما را نمی شناسند و هر کدام هم که بشناسند تحویل نمی گیرند و بهایی به کار ما نمی دهند. بنده برای اجرای یک برنامه باید مجوز هم بگیرم آن هم با دردسرهای فراوان و رجوع به ادارات مختلف فقط یک بار مدیر وقت ارشاد استان اصفهان آقای زهتاب یکی از اجراهای مرا در کنار پل خواجو دیده بود و بعد برایم هدیه ای فرستاد که هرگز فراموش نکرده ام و گویا ایشان هم هز علاقه مندان به شاهنامه و فردوسی و ایران بوده استولی خوب عشق ما هم با اینکار گره خورده و عاشقیم پس با ناملایمات هم باید بسازیم.

تندر: مرشد آیا از این راه در آمدی هم کسب می کنی؟ (مرشد برافروخته می شود و می گوید:) گفتم که بازنشسته ام و اگر چه در این کار حرفه ایی هستم اما اینکار عشق و زندگی من است ایران و ایرانی خون جاری در رگ من است بعد شما از پول و در آمد و اینها حرف می زنید. من هیچ پولی نمی گیرم و کلیه امکانات اینکار را هم با مخارج خودم فراهم می کنم و از چایخانه دارانی هم که در چایخانه آن ها برنامه اجرا می کنم پولی نمی گیرم.

تندر: مرشد راستی چرا چایخانه ها را برای اجرای این برنامه انتخاب کرده اید؟ چون تعدادی از جوان و نوجوان را می بینم که به چایخانه ها مراجعه می کنند و مکان هم مکانی تقریباٌ سنتی است و اینکار هم اصالتاٌ کاری قهوه خانه ای ایست هر چند چایخانه های امروزی تشابه چندانی با قهوه خانه ندارند اما همین جو سنتی با حضور جوانان می تواند تأثیر گذار باشد و ما به عشق این جوانان آینده های سرزمین ایران کار می کنیم و می خواهیم به آنها بگوییم که بدانند که شناسنامه ایران را فردوسی چه زیبا ثبت کرده است و به بیش از یکصد و ده زبان ترجمه شده است. باید در جوانها عرق ملی گرایی را تقویت کرد باید با شناساند و گفت ایران سرزمین اهورایی چگونه سرزمینی است، مردم با ذات و اصیلی دارد، باید بدانند که در چه سرزمین مقدسی به دنیا آمده اند و باید به آنها گفت که در این خاک اصل بر گفتار، پندار و رفتار نیک استوار است.

تندر: مرشد گفتید که نقالی هم می تواند به عنوان ابزاری برای معرفی زبان، فرهنگ و سنت اصیل ایرانی به دنیای خارج باشد آیا در مدت فعالیت توانسته اید به نوبه خودتان در این زمینه تأثیر گذار باشید؟ بگذارید من نمونه هایی را برایتان بگویم بعد قضاوت کنید ببینید موثر بوده یا نه؟ چندی پیش پرفسور زنتیسلم استاد زبان فارسی و فردوسی شناس که اصالتاٌ یونانی و در هلند استاد دانشگاه است با من تماس گرفت و از من خواست که ترتیبی دهم که از نزدیک یکی از اجراهای مرا ببیند و از من فیلمی تهیه کند که بنده موافقت کردم و طی روزهای آینده به اصفهان می آید به نظر شما آیا این کار می تواند تأثیری فرامرزی داشته باشد؟ هر چند باید بگویم که این استاد اروپایی، فردوسی ما و زبان و ادبیات ما را خیلی بهتر از برخی از استادان زبان و ادبیاتمان را می شناسد یا نمونه دیگر اینکه بنده از طرف دولت چنین برای اجرای برنامه به چین دعوت شدم در حضور عده زیادی از مسئولان و توریست های داخلی و خارجی چنینی برنامه ای را روی دیوار چین اجرا کردم و در پایان هم نا خود آگاه و به عشق ایران سرود ای ایران ای مرز پر گهر را با گریه برای حضار اجرا کردم که تأثیر زیادی بر آنها گذاشته بود یا مورد دیگری هم بود که عده ای فارسی زبان خارجی در هتل عباسی از من درخواست کردند که برنامه ایی را برایشان اجرا کنم بعد از پایان نقالی اکثرا می گفتند با اینکه ما بارها و بارها شاهنامه را خوانده ایم ولی حسی که شما در هنگام نقالی به ما انتقال دادی تا به حال نداشته ایم و با اجرای شما به درک بهتری از شاهنامه این اثر جاودان فردوسی نایل شدیم.

تندر: راستی مرشد بستور کدام شخصیت و قهرمان شاهنامه روی شما تأثیر گذارتر بوده است؟ رستم از همه بیشتر مرا تحت تأثیر خود در آورده است مانند فردوسی او هم اینقدر رستم را دوست دارد و عاشقش است که در مورد او می گوید: جهان آفرین تا جهان آفرید سواری چو رستم نیامد پدید رستم برای ما به عنوان یک ایرانی وطن پرست نمونه است و ما امروز هم رستم های زیادی داریم همانگونه که در طول تاریخ اینگونه بوده است. اگر جوان های ایران را از اصالت و فرهنگشان آگاه کنیم همه می توانند رستم و دوست داشتنی باشند.

تندر: مرشد بستور اگر مطلب دیگری دارید بفرمایید: اخیراٌ شاهد بودیم که در غرب فیلم ضد ایرانی 300 ساخته شد در اکثر سینماهای دنیا هم نمایش داده شد و تأسف بارتر از اینکه خیلی از مردم خودمان هم متمایل بودند تا این فیلم را ببینند فکر می کنید چه بر سر فرهنگ و تمدن ما آمده است که باید یک چنینی فیلم هایی بر عیله ملتی که خودش صاحب یکی از بزرگترین فرهنگ ها و تمدن های دنیا ست ساخته شود؟ جواب ساده است کم کاری خودمان. ما عوض اینکه تولید فرنگی داشته باشیم فرهنگ و ابزار فرهنگی صادر کنیم نشسته ایم و دست روی دست گذاشته ایم کشور های دیگر هم هر کار دلشان می خواهد می کنند، هر چه علیه ما می خواهند می سازند و می نویسند و منتشر می کنند و پیشاهنگ آن ها هم آمریکایی است که بیش از 300 سال یا 400 سال از کشف آن نمی گذرد است. ما از پیشینه ی فرهنگ و تمدنمان می توانیم برای پیشگیری از این گونه تخریبها استفاده کنیم ما بعد از وقوع واقعه کار چندانی پشی نخواهیم برد و باید فعالیت فرهنگی پیشگیرانه انجام دهیم اهمال و قصور در این زمینه بخشیدنی نیست آیندگان عملکرد ما را به چالش خواهند کشید ما باید آن گونه که هستیم به جهانیان معرفی شویم نه آن گونه که آنها می خواهند. یادم هست که آقای مهاجرانی وزیر سابق فرهنگ و ارشاد در تخت جمشید گفت که پله های شکسته تخت جمشید باید بازسازی شود تا جهان گردان برای بازدید از تخت جمشید به ایران بیایند فرهنگ ما را بشناسند و بدانند که ما از چه پیشینه و تمدنی برخودار بوده ایم، آن زمان عده ای به ایشان خرده گرفتند و اعتراض کردند که مهاجرانی می خواهد شاهان مرده را زنده کند و با تهمت های بیشتری از ایشان پذیرایی شد. (مرشد بستور با بغض ادامه داد:) اما نظر من این است که این بناها آثار و ابنیه تاریخی مابا ما حرف می زند و می گوید که آخر و عاقبت شاهان و حاکمان همین است و هر پادشاه و حاکمی که به مردم و سرزمین ایران خدمت نکند عاقبتی بهتر نخواهد داشت.

تندر: مرشد از اینکه وقت خود را به ما دادید از شما متشکریم و برای شما آرزوی موفقیت داریم. ایران همیشه سربلند و ایرانی همیشه سرافراز باد خدانگهدار. در پایان گفتگو هم متوجه شدیم که مرشد بستور(غلامرضا خوشحال پور) علاوه بر هنر نقالی، هنر پیشه سینما و تلویزیون هم هست و در سریال ها و فیلم های سینمایی همچون خانه شش در، گل های شمعدانی، علی و دنی، (سینمایی محصول مشترک ایران و انگلیس) چوری(سینمایی) و............ ایفای نقش کرده است. در پایان این گفتگوی کوتاه ما به همراه حاضران از اجرای نقالی جالب و هنرمندانه ی مرشد غلامرضا خوشحال پور (بستور) لذت بردیم. گفتنی است که مرشد بستور عصر سه شنبه 25 اردیبهشت همزمان با سالروز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی در دانشگاه علمی کاربردی فرهنگ و هنر (1) اصفهان به اجرای برنامه خواهند پرداخت.